Przemoc – podstawowe informacje

Globalne dane na temat przemocy wobec kobiet:

  • 1 kobieta na 5 przynajmniej raz w życiu doświadczyła przemocy ze strony swojego męża/partnera. Około 12-15% kobiet funkcjonuje w „związkach z przemocą” po skończeniu 16. roku życia.
  • 25% zgłoszonych przestępstw z użyciem przemocy to przemoc wobec kobiet ze strony ich mężów/partnerów.
  • 95% ofiar przemocy w rodzinie to kobiety i dzieci
  • Przemoc wobec kobiet ma najwyższy odsetek powtarzalności przypadków prześladowania spośród wszystkich przestępstw. Obliczono, że kolejny incydent związany z przemocą ma miejsce w 35% gospodarstw domowych w ciągu pięciu tygodni od pierwszego zajścia (za: Women and Equality Unit).
  • Około 70 % żeńskich ofiar morderstw zostało zabitych przez swoich partnerów – mężczyzn
  • Dziewczęta między 15-19 rokiem życia stanowią 50% ofiar przemocy seksualnej w skali światowej.
  • Co trzecia nastolatka doświadcza przemocy seksualnej na randkach i w związkach z rówieśnikami. Nastolatki które doświadczają przemocy często podejmują zachowania seksualne wysokiego ryzyka, próby samobójcze, uzależniają się od środków odurzających, mają zaburzenia odżywiania się.
  • Kobiety stanowią największą grupę cywilnych ofiar wojen. W czasie konfliktów zbrojnych wykorzystywanie kobiet stosowane jest jako instrument czystek etnicznych i broń wojenna (gwałty, przymusowe ciąże, wykorzystywanie seksualne)
  • Kobiety należące do mniejszości – etnicznych i narodowych, uchodźczynie, kobiety z różnymi rodzajami niepełnosprawności, ubogie, nieheteroseksualne są wyjątkowo narażone na przemoc.
  • Przemoc wobec kobiet, tak jak każda inna jest przestępstwem, a nie sprawą prywatną.
  • Przemoc mężczyzn wobec kobiet wydarza się niezależnie od poziomu wykształcenia, dochodów, pochodzenia etnicznego lub narodowego, wieku i religii.

 

Przemoc w rodzinie w Polsce

Ogromną skalę zjawiska przemocy w rodzinie pokazują badania opinii publicznej i statystyki.

W Polsce wciąż żywych jest mnóstwo stereotypów na temat przemocy w rodzinie. Z badania TNS OBOP z 2007 roku wynika, że chociaż Polacy w większości nie zgadzają się ze szkodliwymi stereotypami na temat przemocy w rodzinie, to jednak niemal połowa badanych uważa, że ofiary przemocy akceptują swoją sytuację, odpowiedzialność za doświadczaną przemoc jest zrzucana na osobę atakowaną – co czwarty respondent sądzi, że sprawca zaprzestanie przemocy, gdy nie będzie prowokowany. Wciąż znaczna część społeczeństwa uważa za normalne podczas kłótni w rodzinie: obrażanie i wyzwiska (24%) oraz szarpanie i popychanie (18%). Powodem do niepokoju mogą być dopiero siniaki i rany na ciele ofiary (16%), a więc przemoc kojarzy się przede wszystkim z przemocą fizyczną. Dość niska jest świadomość tego, jak może przejawiać się przemoc ekonomiczna – co trzeci Polak (34%) wydzielanie pieniędzy i kontrolowanie wydatków współmałżonka uważa za przejaw gospodarności. Mężczyźni częściej od kobiet zgadzają się obiegowymi opiniami dotyczącymi przemocy seksualnej.

Znaczny odsetek, bo prawie dwie trzecie (64%) Polaków zna w swoim otoczeniu, sąsiedztwie takie rodziny, o których słyszeli lub wiedzą, że dochodzi w nich do różnych form przemocy. Wśród znanych sobie rodzin, najczęściej badani dostrzegają występowanie przemocy psychicznej (52% respondentów stwierdziło, że znają takie rodziny, w których dochodzi do przemocy psychicznej) oraz fizycznej (44%). Przypadki przemocy ekonomicznej (26%) oraz w szczególności seksualnej (9%) znane są mniejszej liczbie ankietowanych.

Kiedykolwiek jakiejkolwiek formy przemocy od członka rodziny doświadczył więcej niż co trzeci Polak (36%). Co piąty Polak (20%) – wedle uzyskanych deklaracji – był sprawcą przemocy wobec członków swojego gospodarstwa domowego. Ogólnie ponad dwie piąte (42%) Polaków zamieszkuje lub zamieszkiwało w gospodarstwie domowym, w którym dochodziło do przemocy (byli ofiarą przemocy, jej sprawcą lub świadkiem stosowania jej wobec innego członka rodziny).

Najnowsze badania opinii publicznej – Przemoc w rodzinie w opinii Małopolan, raport z badań Małopolskiego Obserwatorium Polityki Społecznej, Kraków 2011

 

Przemoc w statystykach Policji

Liczba osób wobec których dopuszczono się przemocy w rodzinie to wg procedury „Niebieskiej Karty” ogółem w 2010 roku 134.866, w tym kobiety: 82.102 (ponad 60%), mężczyźni: 12.651 (9%), dzieci i małoletni 40 113 (29%). Sprawcy ogółem: 83.390, w tym kobiety: 3981 (niecałe 5%), mężczyźni: 79204 (95%). Liczba przeprowadzonych interwencji Policji dotyczących przemocy w rodzinie w 2010 roku to 83488. Do Izb wytrzeźwień trafia niemal 40% kobiet, które są pod wpływem alkoholu i są sprawczyniami przemocy w rodzinie i tylko 23 % mężczyzn.

Komitet Praw Człowieka ONZ, w ostatnich rekomendacjach dla Polski wiele miejsca poświęcił zwróceniu uwagi na łamanie praw kobiet w Polsce w szczególności na restrykcyjne prawo aborcyjne, nadużywanie „klauzuli sumienia” i długie procedury uniemożliwiające korzystanie z prawa takim jakie jest, brak dostępu do taniej antykoncepcji i rzetelnej edukacji seksualnej, brak aktywnych działań w zakresie równouprawnienia kobiet i mężczyzn, ograniczenia w prawie z zakresu równego traktowania, które nie jest wyczerpujące i nie obejmuje dyskryminacji ze względu na orientację seksualną, niepełnosprawność, wyznanie lub wiek w takich obszarach jak edukacja, opieka zdrowotna, opieka socjalna oraz dostęp do mieszkań. Komitet odniósł się także do problemu przemocy w rodzinie i braku skutecznego przeciwdziałania temu przestępstwu.